آیا قفل 20 ساله سهام عدالت باز خواهد شد؟

موضوع آزادسازی سهام عدالت در دولت گذشته تنها در حد وعده باقی ماند و عملیاتی نشد. اما به‌نظر می‌رسد رویکرد وزارت اقتصاد دولت چهاردهم، تمرکز بر آزادسازی این سهام باشد.

تاریخچه طرح سهام عدالت

آیین‌نامه اجرایی افزایش ثروت خانوارهای ایرانی در قالب سهام عدالت در سال ۱۳۸۴ اجرا شد که حدود دو دهه از آغاز آن می‌گذرد. با این حال، اختیار خرید و فروش این سهام همچنان در اختیار سهامداران قرار نگرفته است. اجرای طرح آزادسازی سهام عدالت از ۱۵ خرداد ۱۳۹۹ مطرح شد. در آن زمان رسانه‌های همسو با دولت گذشته از این طرح به‌عنوان موفق‌ترین برنامه اقتصادی یاد کردند، اما این طرح به مرحله اجرایی نرسید.

در دولت وقت اعلام شد که دو روش مستقیم و غیرمستقیم برای واگذاری سهام عدالت به‌سهامداران در نظر گرفته شده است. اما این وعده‌ها نیز رنگ واقعیت به خود نگرفتند.

فلسفه نگهداری بلندمدت سهام عدالت

در سال ۱۴۰۱ اعلام شد که هدف از سهام عدالت نگهداری بلندمدت آن است. منظور از واگذاری این سهام، فروش آن توسط مردم نبوده، بلکه هدف استفاده از عواید سود سالانه است. تصمیم نهایی درخصوص آزادسازی این سهام به مصوبات شورای عالی بورس وابسته است که تاکنون چنین مصوبه‌ای اتخاذ نشده است.

چالش‌های آزادسازی سهام عدالت

تا امروز نیز سازمان بورس تصمیم مشخصی درباره آزادسازی این سهام نگرفته است. از سویی، با توجه به اینکه حدود ۴۹ میلیون نفر مالک سهام عدالت هستند، قدرت بازار سرمایه برای مدیریت این حجم از واگذاری محل بحث است.

سود سال مالی سهام عدالتارزش اسمی سهامسود واریزی سال ۱۴۰۱

سود سهام عدالت مربوط به سال مالی ۱۴۰۲ هنوز پرداخت نشده است. به گفته دستیار رئیس سازمان بورس، جلسات مجامع شرکت‌های سرمایه‌پذیر به پایان رسیده، اما خبری از واریز سود نیست.

موقف فعلی طرح آزادسازی

با آغاز به کار دولت چهاردهم در مرداد سال جاری، موضوع اختیار خرید و فروش سهام عدالت مجدداً مطرح شد، اما تاکنون به مرحله اجرایی نرسیده است. در همین راستا، عبدالناصر همتی، وزیر سابق اقتصاد، در صحن علنی مجلس درباره نبود امکان آزادسازی سهام عدالت انتقاد کرد.

همتی اظهار کرد: «ما به ۴۹ میلیون نفر سهام عدالت داده‌ایم که نه اجازه استفاده از آن را دارند و نه خریدوفروش آن ممکن است. در این مدت، نزدیک به دو میلیون نفر از سهامداران فوت کرده‌اند و آن‌ها نتوانسته‌اند از منافع سهام عدالت بهره ببرند.»

چشم‌انداز آینده سهام عدالت

با برکناری همتی از سمت خود توسط مجلس شورای اسلامی، وضعیت تعیین تکلیف آزادسازی سهام عدالت در هاله‌ای از ابهام قرار گرفته است. در حال حاضر، وبسایت مربوط به آزادسازی سهام عدالت غیرفعال است و امکان انتخاب روش مستقیم نیز برای سهامداران وجود ندارد. با توجه به این شرایط، باید دید که وزیر بعدی چه سیاستی برای این موضوع اتخاذ خواهد کرد.